* پنوموني ويرال : بيشتر از باکتريال اتفاق مي افتد ، اکثرا با عفونت هاي ويراي فوقاني تنفسي همراه است . پيش آگهي معمولا خوب است ، البته کودک مستعد به تهاجم باکتريال نيز مي گردد .
درمان معمولا علامتي است و شامل معيار هايي جهت بهبود اکسيژن رساني و ايجاد آرامش از طريق تجويز اکسيژن با رطوبت خنک ، فيزيوتراپي قفسه سينه و تخليه وضعيتي ، ضد تب و دادن مايعات زياد مي باشد .


التهاب  پارانشيم ريه است که اختلالي معمول در دوران کودکي ميباشد . البته بيشتر در طي شير خوارگي و ابتداي کودکي ديده مي شود . ممکن است يک بيماري الوليه باشد يا ثانويه بر بيماري ديگري اتفاق افتد .

از نظر مورفولوژي به صورت زير تقسيم مي گردد :

* Lobar   : تمام يا بخش بزرگي از يک يا تعداد بيشتري از لب هاي ريه گرفتار است .

* برونکوپنوموني : در برونشیول هاي انتهايي آغاز مي گردد که با ترشحات چرکي  مخاطي مسدود مي گردد .

* پنوموني Interstital : فرآيند التهابي که ديواره هاي آلوئولي و بافت هاي پري برونشيال و اينترلوبولار اتفاق مي افتد .
از نظر عامل ايجاد کننده نيز به شکل زير تقسيم مي شود :

* پنوموني آتيپيک اوليه : عفونت با مايکوپلاسما پنومونيه ، معمول ترين علت پنوموني در کودکان 12 - 5 سال است . در پاييز و زمستان و در نواحي شلوغ بيشتر است . بيمران اکثرا طي 7 تا 10 روز از مرحله حاد بهبودي مي يابند . به دنبال آن يک هفته نقاهت وجود دارد . بستري به ندرت لازم است و درمان علامتي و حمايتي صورت مي گيرد .


* پنوموني باکتريال : در کودکان پس از دوره نوزادي ، پنوموني باکتريال الگوي باليني خاصي را ايجاد مي کند که به افتراق آن از ساير نوموني ها کمک مي کند . شروع ناگهاني است و معوملا ابتدا يک عفونت ويروسي وجود دارد که با مختل نمودن مکانيسم هاي دفاعي فوقاني تنفس ، موجب گسترش باکتري ها ميگردد . کودک بيمار به نظر مي رسد ، و علائم موضعي و عمومي دارد مثل تب ، بد حالي ، تنفس سريع ، و کم عمق ، سرفه و درد سينه که با تنفس تشديد مي شود و ممکن است به شکم منتشر گردد . لرزش معمول است و علائم مننژيسم نيز ممکن است ديده شود . بيشتر کودکان بزرگتر دچار پنوموني پنوموکوکي را مي توان در خانه درمان کرد . آنتي بيوتيک ، استراحت در تخت ، دريافت مايع آزاد و ضد تب معيار هاي اصلي درمان مي باشد . بستري زماني صورت مي گيرد که افيوژن پلور يا آمپيم وجود داشته باشد يا کودک دچار پنوموني استافيلوکوکي باشد . در شير خوران و کودکان کوچک بهتر است بستري در بيمارستان صورت گيرد زيرا دوره بيماري متفاوت بوده و احتمال عوارض نيز بيشتر است . مايعات معمولا وريدي داده مي شود و در صورت ديسترس تنفسي ، اکسيژن لازم است . خطر پنوموتراکس در پنوموني استافيلوکوکي بيشتر است و افيوژن پلور و اوتت مياني با پنوموني پنوموکوکي بيشتر همراه است . براي خروج ترشحات چرکي يا تزريق آنتي بيوتيک مستقيم به فضاي جنب ممکن است توراسنتز لازم باشد . افيوژن هاي غير چرکي معمولا نياز به خارج کردن ندارند . پيش آگهي عفونت هاي پنوموکوکي بخصوص اگر تشخيص و درمان زود صورت گيرد خوب است . دوره پنوموني استافيلوکوکي معمولا طولاني است .




علائم عمومي پنوموني در کودکان :

تحريک پذيري ، بيقراري ، لتارژي ، بي اشتهايي ، استفراغ ، اسهال ،درد شکم ، تب ، سرفه ( بدون خلط سپس خلط دار ) تکي پنه ، درد سينه ، رتراکسيون ، حرکت مجاري بيني ، رال ، رنگ پريدگيتا سيانوز ( بسته به شدت بيماري  )

مراقبت و درمان :

1- ارزيابي از نظر ديسترس تنفسي از طريق بررسي علائم حياتي و وضعيت تنفس

2- دادن داروهاي تجويز شده

الف ) آنتي بيوتيک ها براي درمان پنوموني باکتريال مورد استفاده دارد . پنيسيلين جي معمولا براي پنوموني پنوموککي و استرپتوکوکي ، يک  پنيسيلين مقاوم به پليسيليناز ( متيسيلين ) معمولا براي پنوموني استافيلوکوکي استفاده مي شود .

ب) آنتي بيوتيک ها برا ي پنوموني ويرال استفاده نمي شوند اما ممکن است براي کاهش خطر عفونت باکتريال ثانويه تجويز شود .


3 - بهبود اکسيژن رساني و يک الگوي طبيعي تنفس :

الف ) تجويز برونکو ديلاتور ها ، ضد التهاب ها ، موکوليتيک ها و اکسپکتورانت ها

ب ) بالا بردن سر تخت براي اينکه کودک يک پوزيشن راحت تر داشته باشد

پ ) تجويز اکسيژن در صورت نياز

ت) انجام فيزيوتراپي قفسه سينه در حد تحمل کودک ، که مي تواند با پالس اکسي متري کنترل شود .

ث ) تغيير پوزيشن دوره اي کودک بايد انجام شود ، از يک طرف به طرف ديگر و از جلو به عقب براي بهبود ترشح برونش و بهبود اتساع و تهويه تمام نواحي ريه

ج ) استفاده از ساکشن و اکسي متري در صورت لزوم

چ ) استفاده از روش هاي تسکين درد مناسب زماني که درد با مکانيسم سرفه تداخل مي نمايد

ح ) تشويق کودک به تخليه خلط

خ ) بهبود استراحت از طريق برنامه ريزي مراقبت ها يپرستاري به طوري که با استراحت کودک تداخل ننمايد ، و تشويق به انجام فعاليت هاي متناسب با سطح تحمل و سن

4 - رساندن مايعات و الکتروليت ها

الف ) مانيتور جذب و دفع

ب) اطمينان از دريافت هيدراتاسيون مناسب از طريق تشويق به مصرف مايعات يا دادن مايعات وريدي

پ ) به کودک اجازه دهيد که رژيم غذايي در حد تحمل و مورد علاقه خود را داشته باشد .

ت ) در صورت لزوم NPO بودن و رساندن مايعات وريدي



5 - کاهش ترس و اضطراب :

الف ) فراهم آوردن محيطي آرام و استفاده از رفتاري آرام و اطمينان دهنده

ب ) توضيح در مورد روش ها و وسايل ، و تشويق والدين به شرکت مراقبت از کودک

پ ) فراهم آوردن امکان فعاليت هاي سرگرم کننده و تشويق به گفتگو


6 - آموزش به کودک و خانواده
 

تهیه و تنظیم: حمید هاشمی و عبدالکریم کونانی

برگرفته از جزوه کودکان خانم دکتر شراره خسروی